على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3285
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
مرك قباد چون پادشاهى به نوشيروان رسيد مژدك را با هشتاد هزار نفر از پيروان وى بكشت . مژدگان ( mojdag n ) ا . پ . خبر خوش و نويد و مژده و مژگان . مژدگانى ( mojdag ni ) ا . پ . خبر خوش و نويد . و بخششى كه دربارهء آورندهء مژده كنند . مژده ( mejde ) و ( mojde ) ا . پ . بشارت و خبر خوش و نويد و شادى و خوشحالى . و مژده كردن و يا مژده آوردن و يا مژده دادن : بشارت آوردن و خبر خوش آوردن و نخستين بشارت و خبر خوش را به كسى دادن . و مژده باد مر تو را يعنى بشارت باد و نويد باد مر تو را و اين كلمه را در تهنيت و مباركباد گويند . مژدها ( mojda - h ) پ . ج . مژده . مژدهرسان ( mojde - ras n ) و مژدهفرماى ( mojde - farm y ) ا . پ . پيك و قاصد خوش خبر و آورندهء خبر خوش و بشارت و بشير . مژدهگانى ( mojde - g ni ) ا . پ . انعام و بخششى كه به آورندهء خبر خوش مىدهند . مژدهور ( mojde - var ) ا . پ . قاصد و پيكى كه خبر خوش مىآورد . مژگان ( mejag n ) و ( mojag n ) ا . پ . مويهاى پلك چشم و مژه . مژمژ ( mejmej ) ا . پ . مگسى كه چون بر گوشت نشيند آن را بد بوى كند و در آن كرم افتد . و خرمگس . مژنگ ( majang ) ا . پ . ناخوشى و ناپسندى و زشتى . و نامردى . و حيز و مخنث . مژو ( meju ) ا . پ . سوس و متكى و گياهى كه ريشهء آن را شيرين بيان گويند . و نيز مرجمك و عدس . مژه ( meje ) و ( moje ) ا . پ . موى پلك چشم و مژگان . مژيده ( majide ) ا . پ . يك نوع از بازى كودكان كه پشتك نيز گويند . ر . پشتك . مس ( mas ) ا . پ . پايبند . و مهتره و شريف و بزرگ و آغا . مس ( mas ) ا . پ . مأخوذ از تازى - دستسودگى و مالش . و جماع . مس ( mes ) ا . پ . فلزى كه چون خالص باشد سرخ قهوهاى رنك است و اول فلزى است كه انسان از معدن استخراج كرده استعمال نمود . مس ( mos ) ا . پ . مانع و مزاحم و هر چيزى كه مانع از حركت و رفتن به جائى باشد . مس ( mass ) ا . ع . ديوانگى . و مالش . و اول چيزى كه به شخص مىرسد . قوله تعالى : ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ اى اول ما ينالكم منها . و قولهم وجد مس الحمى يعنى فسرهء نخستين تب رسيد او را . مس ( mass ) م . ع . مسه مسا و مسيسا و مسيسى ( از باب سمع و نصر ) : بسود آن را . و مس الماء الجسد : رسيد آب به آن جسد ( از باب سمع افصح است ) و مست ( mesto ) الشئ : سودم آن چيز را و گاه گويند : مست ( masto ) الشئ . و مست بك رحم فلان يعنى نسبت فلان با تو نزديك است . و مس ( مجهولا ) : ديوانه گرديد . و مست اليه الحاجة مسا ( از باب نصر ) : سخت نيازمند گرديد . مس ( moss ) ا . ع . بلغت اهالى مراكش : قلمتراش و استره و موسى . مسأ ( mas ' ) ا . ع . بىباكى . و مسأ الطريق : ميانه راه . مسأ ( mas ' ) م . ع . مسأ مسأ و مسوء ( از باب فتح ) : بىباك گرديد . و مسأ الطريق : بميانهء راه رفت . و مسأ بينهم : تباهى انداخت ميان ايشان . و مسأ على الشئ : هميشگى نمود بر آن چيز . و مسأ فلان : درنك كرد فلان و خدعه نمود . و مسأحق فلان : فراموش كرد حق فلان را و در درنك انداخت . و مسأ القدر : از جوش بازداشت ديگ را . و مسأ الرجل بالقول : بسخن نرم كرد آن مرد را . مساء ( mas ' ) ا . ع . شبانگاه خلاف صباح و يا از ظهر تا مغرب . و اتيته مساء امس يعنى شبانگاه ديروز آمد آن را . و اتى صباح مساء : يعنى صبح و شب آمد . و اتى صباح مساء : يعنى بسر شام آمد . و چون از كسى تطير كنند گويند مساء الله لا مساءك و يا مساء الله لا مساءك بالرفع و النصب . مساءة ( mas 'at ) ا . ع . جرم و گناه و تقصير . و عيب و رسوائى و بدى . ج : مساوى . و بدت مساويه اى معايبه و نقائصه . و قولهم الخيل تجرى على مساويها اى انها و ان كانت بها اوصاب و عيوب فان كرمها يحملها على الجرى . مساءة ( mas 'at ) م . ع . ساء سوء و مساءة . ر . سوء . مسأب ( mes'ab ) ا . ع . خيك عسل و خيك برزگ . و غرارهء چرمين كه در آن خيك نهند . و بسيار آب خورندهء از مردم و جز آن . مسابة ( mos bbat ) م . ع . سابا مسابة و سبابا : يكديگر را آن دو نفر دشنام دادند . مسابحة ( mos bahat ) م . ع . با هم شناورى كردن . مسابع ( mas be ' ) ع . ج . مسبعة . و ج . مسبع . مسابعة ( mos ba'at ) م . ع . سابعه